John Watts Young (urodzony 24 września 1930 w San Francisco, zmarł 5 stycznia 2018 w Houston) był jednym z najbardziej zasłużonych astronautów w historii NASA, człowiekiem, który jako dziewiąty postawił stopę na Księżycu. Jego niezwykła kariera obejmowała pilotowanie i dowodzenie czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym. Mając 87 lat, pozostawił po sobie dziedzictwo pioniera eksploracji kosmosu, uhonorowane pochówkiem z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington. Choć jego życie było naznaczone wybitnymi osiągnięciami, obejmowało również trudne doświadczenia z dzieciństwa, związane z Wielkim Kryzysem i chorobą matki.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 5 stycznia 2018 roku miał 87 lat.
- Żona/Mąż: Brak informacji w dostarczonym tekście.
- Dzieci: Brak informacji w dostarczonym tekście.
- Zawód: Astronauta, pilot testowy, inżynier.
- Główne osiągnięcie: Lądowanie na Księżycu podczas misji Apollo 16 oraz dowodzenie pierwszym lotem promu kosmicznego.
John Young: Ikona Kosmicznych Podboju
Dane osobowe i początki życia
John Watts Young urodził się 24 września 1930 roku w San Francisco. Jego życie zakończyło się 5 stycznia 2018 roku w Houston, w wieku 87 lat. Jego zasługi dla eksploracji kosmosu zostały uhonorowane uroczystym pochówkiem z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington, co podkreśla jego status jako bohatera narodowego. Young zapisał się w historii jako dziewiąty człowiek, który postawił stopę na Księżycu, dowodząc misją Apollo 16 w 1972 roku. Co więcej, John Young jest jedynym astronautą w historii NASA, który miał zaszczyt pilotować i dowodzić czterema różnymi klasami statków kosmicznych: Gemini, modułem dowodzenia Apollo, modułem księżycowym Apollo oraz promem kosmicznym (Space Shuttle). Te osiągnięcia definiują go jako postać o niezwykłym znaczeniu dla amerykańskiego programu kosmicznego.
Śmierć i pochówek
John Watts Young zmarł 5 stycznia 2018 roku w Houston, w wieku 87 lat. Jego odejście było znaczącym wydarzeniem w świecie eksploracji kosmosu. Został pochowany z honorami na Narodowym Cmentarzu w Arlington, co jest wyrazem najwyższego uznania dla jego służby i zasług dla narodu. Ten uroczysty pochówek podkreśla jego status jako bohatera narodowego i symbolu amerykańskich osiągnięć w kosmosie.
Życie Prywatne i Wczesne Lata
Dzieciństwo naznaczone Wielkim Kryzysem
Dzieciństwo Johna Younga przypadło na trudne czasy Wielkiego Kryzysu. Okres ten charakteryzował się znacznymi trudnościami ekonomicznymi, które dotknęły jego rodzinę, zmuszając ją do wielokrotnych zmian miejsca zamieszkania w poszukiwaniu stabilności. Te wczesne doświadczenia z pewnością ukształtowały jego determinację i odporność.
Rodzinne trudności i opieka
W wieku zaledwie pięciu lat, John Young przeżył głęboką rodzinną tragedię. U jego matki zdiagnozowano schizofrenię, co skutkowało jej stałym umieszczeniem w szpitalu stanowym. Następnie, podczas II wojny światowej, po ataku na Pearl Harbor, ojciec Johna wstąpił do marynarki wojennej. Oznaczało to, że John i jego brat pozostali pod opieką gospodyni domowej, co dodatkowo wpłynęło na jego wychowanie i doświadczenia z dzieciństwa.
Edukacja i przynależność do ANAK Society
W czasach studenckich John Young uczęszczał do Georgia Institute of Technology. Tam, oprócz nauki, wykazywał się aktywnością w życiu akademickim, należąc do elitarnego ANAK Society. To stowarzyszenie, znane z wyboru swoich członków spośród najlepszych studentów, świadczy o jego wczesnych zdolnościach i potencjale.
Służba w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych
Doświadczenie wojenne w Korei
Przed rozpoczęciem kariery w NASA, John Young odbył służbę wojskową. Podczas wojny w Korei, służył na niszczycielu USS Laws jako oficer artylerii. Jego działania operacyjne miały miejsce na Morzu Japońskim, gdzie zdobył cenne doświadczenie i wykazał się profesjonalizmem w trudnych warunkach bojowych.
Kariera pilota testowego i rekordy
Po zakończeniu służby na morzu, Young rozpoczął karierę jako pilot testowy w Naval Air Test Center. W ramach tej roli współpracował z Jamesem Lovellem, znanym astronautą, testując systemy uzbrojenia myśliwców F-4 Phantom II. Jego umiejętności pilotażu były tak wyjątkowe, że w 1962 roku ustanowił dwa światowe rekordy czasu wznoszenia na myśliwcu F-4 Phantom II. Udało mu się osiągnąć wysokość 25 000 metrów w zaledwie 227,6 sekundy, co było spektakularnym dowodem jego mistrzostwa.
Emerytura wojskowa
John Young zakończył swoją karierę w marynarce wojennej we wrześniu 1976 roku. Osiągnął stopień komandora (captain), co stanowiło zwieńczenie wieloletniej i zasłużonej służby wojskowej. Jego doświadczenie zdobyte w marynarce z pewnością stanowiło solidną podstawę dla przyszłych wyzwań w programie kosmicznym.
Kariera w NASA: Od Gemini do Promu Kosmicznego
Wybór do programu NASA i pierwsze misje
W 1962 roku, John Young został wybrany do NASA jako członek drugiej grupy astronautów, znanej jako NASA Astronaut Group 2. Ten wybór otworzył mu drogę do najbardziej prestiżowych programów kosmicznych. Jego pierwszy lot kosmiczny odbył się w marcu 1965 roku, w ramach misji Gemini 3. Wraz z Gusem Grissomem, przeprowadził pierwsze testy manewrowania statkiem kosmicznym na orbicie. Był to kluczowy etap w rozwoju technologii kosmicznej.
Misje Gemini: Manewrowanie i rekordy wysokości
Misje Gemini stanowiły ważny rozdział w karierze Johna Younga. W 1966 roku, jako dowódca misji Gemini 10, ustanowił ówczesny rekord wysokości lotu załogowego, osiągając imponującą odległość 763 km. Te doświadczenia z programu Gemini, w tym testowanie manewrowania i osiąganie ekstremalnych wysokości, stanowiły cenne przygotowanie do przyszłych, bardziej ambitnych misji w kosmosie.
Apollo 10: Samotne orbitowanie Księżyca
W 1969 roku, John Young wziął udział w misji Apollo 10. Podczas tego historycznego lotu, stał się pierwszym człowiekiem, który samotnie orbitował wokół Księżyca. Było to niezwykle ważne przedsięwzięcie, stanowiące generalną próbę przed lądowaniem na powierzchni srebrnego globu, która miała nastąpić wkrótce potem. Jego rola jako pilota modułu dowodzenia w tej misji była kluczowa.
Apollo 16: Lądowanie na Księżycu i eksploracja
Największym osiągnięciem Johna Younga było dowodzenie misją Apollo 16 w kwietniu 1972 roku. Spędził on trzy dni na powierzchni Księżyca, eksplorując rejon Wyżyny Kartezjusza.
Podczas swojego pobytu na Srebrnym Globie, zebrał 95 kg próbek skał, dostarczając bezcennych danych naukowych. Dodatkowo, przejechał ponad 26 km pojazdem LRV (Lunar Roving Vehicle), co było znaczącym osiągnięciem w zakresie mobilności na obcym terenie. Lądowanie na powierzchni Księżyca było kulminacją jego kariery astronauty.
Warto wiedzieć: Podczas pobytu na Księżycu, John Young i jego towarzysz Charles Duke zebrali łącznie 95 kg próbek skał i przejechali ponad 26 km pojazdem LRV.
Historyczny pierwszy lot promu kosmicznego
Po epokowych misjach Apollo, John Young kontynuował swoją służbę w NASA, biorąc udział w programie wahadłowców kosmicznych. W 1981 roku dowodził historycznym, pierwszym lotem promu kosmicznego Columbia (STS-1). Misja ta była uznawana za niezwykle ryzykowną, jednak jej pomyślny przebieg otworzył nowy rozdział w eksploracji kosmosu. Young, jako dowódca wahadłowca Columbia, po raz kolejny zapisał się w historii.
Rola szefa Biura Astronautów
Oprócz swoich osiągnięć jako astronauta, John Young pełnił również kluczową funkcję szefa Biura Astronautów (Chief of the Astronaut Office) w latach 1974–1987. W tym czasie nadzorował pracę i rozwój amerykańskich astronautów, dzieląc się swoim bogatym doświadczeniem i wiedzą. Jego przywództwo miało znaczący wpływ na kształtowanie przyszłych misji kosmicznych.
Kluczowe Osiągnięcia i Nagrody
List of Awards and Honors
- Kongresowy Kosmiczny Medal Honoru (Congressional Space Medal of Honor)
Statystyki Kariery Kosmicznej
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Łączny czas w przestrzeni kosmicznej | 34 dni, 19 godzin, 39 minut |
| Liczba spacerów kosmicznych (EVA) | 3 |
| Łączny czas spacerów kosmicznych | Ponad 20 godzin |
Chronologia Kluczowych Misji Kosmicznych Johna Younga
| Misja | Data | Rola |
|---|---|---|
| Gemini 3 | Marzec 1965 | Astronauta, testy manewrowania |
| Gemini 10 | 1966 | Dowódca, rekord wysokości lotu załogowego |
| Apollo 10 | 1969 | Pilot modułu dowodzenia, samotne orbitowanie Księżyca |
| Apollo 16 | Kwiecień 1972 | Dowódca, lądowanie na Księżycu |
| STS-1 (Columbia) | 1981 | Dowódca, pierwszy lot promu kosmicznego |
Kontrowersje i Ciekawe Incydenty
Incydent z kanapką na pokładzie Gemini 3
Jednym z najbardziej znanych, choć nieco humorystycznych incydentów z udziałem Johna Younga, jest skandal polityczny, który wywołał podczas misji Gemini 3. Przemycił on na pokład kanapkę z peklowaną wołowiną (corned beef sandwich). Ten nieplanowany posiłek, choć z pozoru niewinny, doprowadził do przesłuchań przed komisją Kongresu USA w sprawie złamania procedur bezpieczeństwa żywności w przestrzeni kosmicznej. Incydent ten stał się anegdotą w historii NASA.
Problemy techniczne i zdrowotne podczas misji
Misje kosmiczne, nawet te prowadzone przez tak doświadczonych astronautów jak John Young, nie obywały się bez wyzwań. Podczas lądowania misji Gemini 3, gwałtowne szarpnięcie kapsuły rzuciło astronautów na przednią szybę, uszkadzając wizjery w ich hełmach. Kolejny incydent miał miejsce podczas misji Gemini 10, kiedy to John Young i Michael Collins doznali silnego podrażnienia oczu przez związek przeciwmgielny stosowany w hełmach. Te zdarzenia podkreślają ryzyko i nieprzewidywalność podróży kosmicznych.
Unikalne Cechy i Dziedzictwo
Udział w programach Apollo i Space Shuttle
John Young jest jednym z zaledwie dwóch ludzi w historii, którzy brali udział zarówno w programie Apollo, jak i w lotach promów kosmicznych. Ta unikalna zdolność do adaptacji i sukcesów w różnych epokach eksploracji kosmosu świadczy o jego wszechstronności i niezrównanym doświadczeniu. Jego udział w pierwszym locie wahadłowca Columbia (STS-1) w 1981 roku, po wcześniejszych osiągnięciach na Księżycu, jest dowodem jego ciągłego zaangażowania w rozwój technologii kosmicznych.
Długowieczna kariera astronauty
Oficjalnie John Young przeszedł na emeryturę z NASA 31 grudnia 2004 roku. Jego kariera astronauty, trwająca ponad cztery dekady, była najdłuższą w tamtym czasie. Poświęcił swoje życie eksploracji kosmosu, stając się ikoną i wzorem dla przyszłych pokoleń. Dziedzictwo Johna Younga, jako człowieka, który sięgnął gwiazd i powrócił, aby dzielić się swoim doświadczeniem, pozostanie na zawsze zapisane w historii ludzkości.
John Watts Young swoim niezwykłym życiem i karierą pokazuje, że nawet w obliczu przeciwności losu, determinacja i pasja mogą prowadzić do osiągnięcia największych celów, inspirując kolejne pokolenia do sięgania gwiazd. Jego wkład w eksplorację kosmosu jest nieoceniony, a jego postać na zawsze pozostanie symbolem odwagi, determinacji i ludzkiej dążności do poznania nieznanego.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy John Young spacerował po księżycu?
Tak, John Young spacerował po Księżycu. Był dowódcą misji Apollo 16, która wylądowała na Księżycu w 1972 roku.
Na cześć kogo nazwano John Young Parkway?
John Young Parkway nazwano na cześć astronauty Johna Younga. Jest to ważna arteria komunikacyjna w Orlando na Florydzie, blisko centrum kosmicznego Kennedy’ego.
Ile razy John Young był w kosmosie?
John Young był w kosmosie aż sześć razy. Brał udział w czterech różnych programach kosmicznych NASA: Gemini, Apollo i Space Shuttle.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Young_(astronaut)
