Dlaczego liście zmieniają kolor jesienią?

Jesień to bardzo specyficzna pora roku, która ma zarówno swoich zwolenników i przeciwników. Trudno przestawić nam się po upalnym lecie na niższe temperatury i wyciągnąć z szafy swetry, płaszcze i kozaki. Jednak jesienny spacer po parku wśród kolorowych krzewów i drzew to zdecydowanie jedno z najbardziej magicznych doznań, jakie prezentuje nam przyroda w ciągu całego roku. Ja lubię jesień! Zwłaszcza jeśli jest słoneczna i mogę podziwiać całą feerię barw natury. I tu nasuwa się pytanie dlaczego liście zmieniają kolor jesienią?
11989422_10153199793895642_304490114_o

12165131_10153199795955642_1481053585_o

Wydaje nam się oczywiste, że jesienią liście zmieniają kolor na żółty, pomarańczowy, czerwony czy brunatny i spadają z drzew, ale zastanawialiście się dlaczego tak się dzieje? Otóż najbardziej powszechna teoria mówi, że dzieje się tak zupełnie przez przypadek! W zielonych liściach wbrew pozorom znajdują się różne barwniki, najwięcej jest chlorofili, które właśnie nadają zielony kolor, ale znajdziemy tam też karoteny i ksantofile. Tych żółto-pomarańczowych i pomarańczowo-czerwonych barwników jest w liściach od 4 do 7 razy mniej niż chlorofili, dlatego są niewidoczne, zamaskowane przez kolegów będących w znacznej przewadze. Jesienią chlorofile pod wpływem krótszego dnia i niższej temperatury są rozkładane, dlatego swoją obecność ujawniają inne barwniki, które są trwalsze i nie potrzebują promieniowania słonecznego do swojej syntezy.

12162661_10153199797535642_1984442040_o

liście zmieniają kolor jesienią

12163028_10153199796325642_880884978_o

liście zmieniają kolor jesienią

Jednak od zawsze wiadomo, że w naturze nic nie dzieje się przez przypadek i wszystko jest po coś, zaczęto się więc zastanawiać dlaczego liście zmieniają kolor? Tym bardziej, że odkryto w jesiennych liściach wzmożoną produkcję antocyjanów, kolejnej grupy barwników, które kolorują jesień.
Jedna z teorii mówi, że czerwone i pomarańczowe liście mają odstraszać owady, które jesienią składają swojej jaja właśnie w tych organach. Osobniki o najbardziej kolorowych liściach informują w ten sposób szkodniki, że ich dzieci nie są tu mile widziane i użyją wszelkich możliwych sposobów, żeby się ich pozbyć. Teoria ta jednak budzi sprzeciw entomologów, którzy twierdzą, że mszyce, bo głównie o tych szkodnikach mowa, nie są w stanie odróżnić czerwonego koloru, więc skąd miałyby wiedzieć, które liście mają jaki kolor? Po drugie, wtedy gdy liście są najintensywniej wybarwione, owadów już dawno nie ma 🙂

12170040_10153213241155642_861282257_o

liście zmieniają kolor jesienią

Druga teoria zbudowana jest na tym co już od dawna wiadomo ale do tej pory nie zdawano sobie z tego sprawy, otóż karotenoidy i antocyjany pełnią w komórkach liści rolę filtrów, chroniąc organelle przed szkodliwym działaniem zbyt intensywnego oświetlenia, a także wyłapują wolne rodniki tlenowe, działając na zasadzie ‘zmiataczy’. Jesienią chlorofil jest dość szybko rozkładany, przez co liść nie jest w stanie wykorzystać w pełni promieniowania słonecznego które do niego dociera, w efekcie tworzą się wolne rodniki tlenowe, które dodatkowo przyspieszają starzenie i liście szybciej opadają. Czy roślinie zależy na szybkim zrzuceniu liści? Otóż nie! Najpierw chciałaby odprowadzić z liści wszystkie substancje, które mogą jej się wiosną przydać do budowy nowych organów. Dlatego dodatkowa produkcja kolorowych barwników wydaje się być celowa, ‘pozmiatają’ wszystko co niepotrzebne, a drzewo będzie miało czas na spokojne przejście w stan spoczynku, ze zrobionymi odpowiednimi zapasami. Jednak ta teoria też wzbudza pewne wątpliwości, dlaczego w takim razie nie wszystkie gatunki tak pięknie kolorują swoje liście? Moim zdaniem wiele zależy tu jak zwykle od genów, jedne gatunki, a czasem nawet odmiany pięknie wybarwiają swoje liście, a inne nie, mają po prostu więcej atrakcyjnych dla nas kolorów ukrytych pod warstwą chlorofili.

12170014_10153217780350642_1743605863_o

12176205_10153217779530642_2147033449_o

12177357_10153217779390642_1472281204_o

Na pewno liście jesienią zmieniają kolor w jakimś konkretnym celu. Większość naukowców twierdzi, że jest to reakcja obronna ale przed jakim zagrożeniem? Tego na razie nie wiadomo ale badania trwają i pewnie niedługo kolejna zagadka zostanie rozwiązana.

liście zmieniają kolor jesienią

12193130_10153227829670642_474663897_o

liście zmieniają kolor jesienią

Jesień ze swoimi odcieniami złota, czerwieni i brązu potrafi być bardzo magiczna, do tego długie wieczory z ciepłą herbatą, dobra książka i wełniany sweter 🙂 A jeśli jest łaskawa i jak w tym roku obdaruje nas piękną ‚złotą jesienią’ to koniecznie spacer w parku lub lesie i podziwianie kolorów jesieni! Więc jak? Idziecie na spacer czy pod kocyk?


Wszystkie zdjęcia są autorstwa Michała Mazurka, to jego spojrzenie na magię tej pory roku.

Tagi: , , , , , ,

Related Posts

Previous Post Next Post

Comments

  1. Odpowiedz

    Ja wolę podziwiać jesień przez okno. Ale na spacer też się czasem wybiorę 🙂

  2. Lubię jesień, gdy jest kolorowo – listopadowa aura niestety mi nie sprzyja. Piękne zdjęcia!

  3. Odpowiedz

    Zaciekawiłaś mnie. Zastanawiałam się wiele razy, ale nie przysiadłam do rozwikłania tej zagadki. Teraz już wiem. Dzięki!
    A jesień lubię 🙂

  4. Odpowiedz

    Bardzo ciekawy wpis. Szczerze mówiąc, nigdy się nad tym nie zastanawiałam, a barwy jesieni uwielbiam!

  5. Odpowiedz

    Gdy jest słonecznie to uwielbiam spacerować po parku i patrzeć na piękne kolory jesieni, ale gdy się zrobi brzydka pogoda siedzę w domu pod ciepłym kocykiem 🙂

  6. Odpowiedz

    Ciekawy post. Ja lubię jesień, ale bardziej właśnie tą z kolorowymi liśćmi, oby taka była jak najdłużej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

48 shares

Social Profiles